اخبار

1397/11/01
مجموعه امیر چقمان توسط "امیر جلال الدین شامی"- از سرداران تیموری و حاکم یزد- در قرن نهم هـ. ق در شهریزد ساخته شد. این مجموعه شامل بناهای زیر است.


مجموعه امیر چقماق

مجموعه امیر چقمان توسط "امیر جلال الدین شامی"- از سرداران تیموری و حاکم یزد- در قرن نهم هـ. ق در شهریزد ساخته شد. این مجموعه شامل بناهای زیر است.

مسجد امیر چقماق (مسجد جامع نو): این مسجد در ضلع جنوبی میدان امیر چقماق قرار دارد و بنای آن در سال 841 هـ. ق به اتمام رسید. مسجد امیر چقماق در زمان ساخت در خارج از حصار شهر قرار داشت. مسجد دارای دو ورودی، دو شرق (کوچه مسجد) و شمال (میدان) است. ورودی مسجد به ایوان بلندی منتهی می شود. این مسجد دارای گنبدی دو پوش از نوع تخم مرغ است و سطح بیرونی آن با کاشی های سبز رنگ پوشیده شده است و نیز دو شبستان زمستانی و تابستانی و ماذنه ای مستطیل شکل دارد.

تکیه امیر چقماق: این بنا به شیوه دیگر تکایا دارای دو مناره بلند است و در شرق میدان شهدای یزد قرار دارد. اصل بنای میدان و تکیه امیر چقماق- که سردر بازار قدیم یزد (بازارچه حاجی قنبر) به شمار می رفت. در اواخر قرن نهم هـ. ق هم زمان با ساخت بنای مسجد امیر چقماق ساخته شد. لیکن سردر، دو مناره با ساخت بنای مسجد امیر چقماق ساخته شد. لیکن سردر، دو مناره کاشیکاری رفیع و چند دهانه از طاق نماهای کنونی آن، از بناهای قرن سیزدهم هـ. ق است. تکیه دارای پنج غرفه باطاق های جناقی در دو سمت است. در دومین صفه سمت راست آن، ورودی پاشیر آب انبار بازارچه حاجی قنبر (موزه آب) قرار دارد. راه پله بام تکیه و ورودی منازه ها در اولین صفه سمت چپ واقع است. در نماسازی تکیه از آجرهای لعاب دار و کاشی استفاده شده و پایین مناره ها با خطوط کوفی لاجوردی تزیین شده است. در داخل غرفه وسط بنا، یک قطعه سنگ مرمر به ابعاد 25×25 سانتی متر نصب شده که روی آن نام سازندگان و تاریخ بنا به خط نسخ حک شده است. بر بدنه این سردر و اطراف غرفه ها، آیات قرآنی و اسماء جلاله با کاشی کتیبه سازی شده است.

آب انبار تکیه امیر چقماق: این آب انبار در حد فاصل تکیه و بازارچه حاجی قنبر قرار دارد و قدمت آن احتمالاً به دوران صفویه می رسد. تنها ورودی آن، در دومین صفه تکیه امیر چقماق قرار دارد و هشت پله آن زیر تکیه و مابقی (حدود چهل پله) تا زیر بازارچه حاجی قنبر کشیده شده است. خزانه آن در زیر یکی از مغازه های بازارچه حاجی قنبر قرار گرفته است. پاکار گنبد آب انبار در سطح زمین است. در حقیقت این آب انبار از گونه های نادری است که تیزه گنبد آن نیز، در زیرزمین قرار گرفته است و گنبد آن از بیرون پیدا نیست. این آب انبار دارای چهار بادگیر بود که دو بادگیر آن نابود و ساقه دو بادگیر دیگر که چسبیده به بازاراند، به بلندی یک قامت از پشت بام باقی مانده است.

نخل تکیه امیر چقماق: این نخل به ابعاد8/5× 8/5× 8/5 متر، در ضلع شرقی میدان قرار دارد و یکی از بزرگ ترین نخل های موجود در استان یزد است. این اثر، مجموعه مشبکی از چوب های تراشیده شده با گره چینی ها و تیرهای بزرگ است که تقریباً به شکل درخت سرو (نماد آزادگی) ساخته شده است. این نخل از سال 1229 هـ. ق در میدان امیر چقماق قرار داشته است. (پارچه روپوش سیاه آن با نقش شیرو خورشید که توسط "علی اصغر گرجی" تهیه شده، مربوط به سال 1229 هـ. ق است). از تاریخ دقیق ساخت آن اطلاعی در دست نیست.

بقعه ستی فاطمه: این بنا واقع در شمال میدان و مدفن "ستی فاطمه خاتون" (متوفی در قرن نهم هـ. ق) است. این شخص به همراه همسرش "امیر چقماق" مسجد جامع امیر چقماق را بنیاد نهادند.

این بنا دارای یک اتاق با گنبد شب کلاهی و پوشیده از کاشی های سبز رنگ است. پوشش داخلی بنا از گچ است و تعدادی کاشی های معرق، در مقرنس های آن به کار رفته است.

آب انبار ستی فاطمه: این آب انبار در ضلع شمالی میدان امیر چقماق واقع و به دوره صفوی تعلق دارد. آب انبار دارای دو ورودی است؛ ورودی واقع در میدان آن تخریب و ورودی دیگر آن به عرض سه متر، در کوچه مجاور قرار دارد و دو سکوی نیم متری در دو طرف آن دیده می شود. پس از طی یک پله بدون سقف، سقف آب انبار شروع می شود. تعداد کل پایه ها شصت و چهار عدد است. پس از طی چهل پله محوطه ای به ابعاد 3×2 متر قرار دارد که در دو سمت آن، دو غرفه به ابعاد 5/1×5/1 متر دیده می شود. آب انبار ستی فاطمه دارای پنج بادگیر خشتی و یک مخزن بزرگ است. پوشش خارج گنبد تخم مرغی آن، با آجر پوشیده شده است.

بازارچه حاجی قنبر: بازارچه حاجی قنبر در ضلع شرقی میدان واقع و تکیه امیر چقماق بر درگاه این بازارچه ساخته شده است. این بازار که قدیمی ترین بخش بازار یزد است، از بناهای ساخت "نظام الدین حاجی قنبر جهانشاهی" (861 هـ. ق) است.






نظرات کاربران
تاييديه : تشخيص عامل غير انساني
توجه : نظر شما پس از تایید مدیر سایت در سایت نمایش داده می شود !